İstanbul’da son günlerde etkisini gösteren şiddetli sağanak yağış ve ardından gelen sel felaketi; Başakşehir, İkitelli, Esenyurt, Arnavutköy, Küçükçekmece ve Haliç çevresi başta olmak üzere binlerce konut, iş yeri ve aracı sular altında bıraktı. Sokaklarda sürüklenen otomobiller, su seviyesi tavanına kadar çıkan kapalı otoparklar ve balçıkla dolan dükkânlar geride yüz milyonlarca liralık devasa bir maddi hasar bıraktı.

Afetin hemen ardından mağdur vatandaşların ve işletme sahiplerinin kafasındaki en büyük soru şudur: "Bu büyük zararı kim, nasıl karşılayacak?"

Hukuk düzenimizde sel felaketleri "mücbir sebep" denilerek idarelerce veya sigorta şirketlerince geçiştirilemez. Şehir altyapısının yetersizliği, derelerin plansız imara açılması, mazgal ve rögar tıkanıklıkları nedeniyle kamu idarelerinin (Belediye/İSKİ) hizmet kusuru sorumluluğu doğabileceği gibi; Kasko, Konut ve İş Yeri sigortaları kapsamında da tazminat almanın çok açık ve katı yasal kuralları vardır.

📚 Sel Felaketi Hukuki Rehber Serisi:

1. Su Altında Kalan Araçlar İçin Pert ve Tazminat Süreci

Sel sularına gömülen veya dere yatağında sürüklenen araçlarda en büyük maddi kayıp, motorun içine su çekmesi ve hassas elektronik beyin ünitelerinin (ECU, sensörler, tesisat) tamamen ıslanmasıyla meydana gelir.

⚠️ "Motoru Asla Çalıştırmayın!" Suda kalan veya su seviyesi motor bloğu hizasına ulaşmış bir aracın kontağı asla çevrilmemelidir. Suyu emen motorun çalıştırılması durumunda silindirlere su dolup "hidrolik kilitlenme" (hydro-lock) meydana gelir ve motor tamamen patlar. Sigorta şirketleri eksper raporlarında bu durumu "kullanıcı hatası ve zararı kasıtlı artırma" sayarak tazminat talebini tamamen reddetmektedir.
  • Kasko Poliçesinde "Sel ve Su Baskını" Teminatı: Standart ve genişletilmiş kasko poliçelerinin neredeyse tamamında sel teminatı yer alır. Araç kesinlikle çalıştırılmadan bir çekici vasıtasıyla yetkili servise kaldırılmalı ve derhal sigorta ihbarı yapılmalıdır.
  • Pert-Total Kararı ve Piyasa Rayici: Ağır hasar gören sel araçları için eksperler "Pert-Total" (Ağır Hasarlı/Hurda) kararı verir. Sigorta şirketi, aracın sel tarihindeki 2. el temiz piyasa rayiç bedelini nakden ödemek zorundadır.
  • Mutabakatname Şerhi: Sigorta şirketinin teklif ettiği pert bedeli güncel piyasa değerinin altındaysa, mutabakat metnine el yazısıyla "Fazlaya ilişkin haklarım ve bakiye rayiç bedel talep hakkım saklıdır" şerhi düşülerek Sigorta Tahkim Komisyonu aracılığıyla aradaki fark (bakiye tazminat) yasal faiziyle tahsil edilebilir.

2. Ev ve İş Yeri Su Baskınlarında Eşya ve Bina Zararlarının Tahsili

Su basan bodrum katlar, dükkânlar, fabrikalar ve konutlar için atılması gereken ilk ve en hayati adım hızlı ve eksiksiz delil tespitidir.

A) Kaymakamlık ve Valilik Hasar Tespiti

Afet bölgelerinde İl AFAD Müdürlükleri, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü teknik personeli ile İlçe Kaymakamlıkları saha hasar tespiti yürütür. Ziyan olan eşyaların, beyaz eşyaların, elektronik cihazların, makine parkurlarının ve bina hasarlarının fotoğrafları ve yüksek çözünürlüklü videoları çekilmelidir. Temizleme veya tahliye işleminden önce mutlaka Kolluk (Polis/Jandarma) veya İtfaiye Olay Yeri Tespit Tutanağı tanzim ettirilmelidir.

B) Konut ve İş Yeri Sigortaları

Uygulamada vatandaşların düştüğü en büyük yanılgı, zorunlu DASK poliçesinin sel baskınlarını da karşılayacağı zannıdır. DASK kural olarak yalnızca deprem ve deprem kaynaklı riskleri güvenceye alır.

Özel sigorta şirketlerince düzenlenen konut ve iş yeri paket poliçelerindeki "Sel ve Su Baskını Ek Teminatı" ise hem bina sabitleşmiş yapısını (parke, kapı, mutfak) hem de evdeki/dükkândaki eşya ve ticari malları poliçe limitleri dahilinde karşılar. Türk Ticaret Kanunu gereği sigorta ihbar süresi kural olarak 5 iş günüdür.

3. Belediyelerin ve İSKİ’nin Hukuki Sorumluluğu (Tam Yargı Davası)

Sigortası bulunmayan veya kasko/konut poliçe limiti zararını karşılamaya yetmeyen mağdurlar için en güçlü hukuki dayanak İdarenin Hizmet Kusuru (Tam Yargı Davası) yoludur.

"Yargıtay ve Danıştay’ın kökleşmiş içtihatlarına göre; bir yağış ne kadar şiddetli olursa olsun, dere yataklarının imara açılması, yağmur suyu tahliye ızgaralarının temizlenmemesi ve rögarların geri basması idarenin açık 'hizmet kusuru'dur. Doğal afet savunması idareyi sorumluluktan kurtarmaz."

Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Su baskınından zarar gören vatandaş veya şirket, felaket tarihinden itibaren 1 yıl içinde ilgili İlçe Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve İSKİ’ye yazılı dilekçeyle başvurarak zararının karşılanmasını talep etmelidir. İdarenin bu talebi reddetmesi veya 30 gün içinde yanıt vermemesi durumunda İdare Mahkemesinde Tam Yargı (Tazminat) Davası açılır.

4. Sel Bilanço Takibinde Adım Adım Yol Haritası

  1. Delillendirme: Aracın, konutun veya iş yerinin su altındaki halini, su çizgisini ve balçığı gösteren ayrıntılı fotoğraf ve video kayıtlarını alın.
  2. Resmi Tutanak: İtfaiye, polis veya muhtarlık vasıtasıyla resmi hasar tespit tutanağı hazırlatın.
  3. Sigorta İhbarı: En geç 5 iş günü içinde kasko veya özel konut/iş yeri sigorta acentenize bildirimde bulunun.
  4. Mutabakat Tuzağına Düşmeyin: Sigorta şirketlerinin uzattığı ve haklarınızdan tamamen feragat ettiğinizi belirten tek taraflı ibranameleri ihtirazi kayıt (şerh) düşmeden kesinlikle imzalamayın.
💡 Kritik Hatırlatma: Sel felaketi sonrası "doğal afet deyip geçtiler" yanılgısına düşmeyin. Gerek kaskonun eksik rayiç bedel tekliflerine karşı Sigorta Tahkim sürecinde, gerekse belediye ve İSKİ aleyhine yürütülecek idari tazminat davalarında doğru adli adımların atılması, tüm zararlarınızın yasal faiziyle eksiksiz tahsil edilmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Suda kalmış bir aracın kontağı asla çevrilmemelidir. Su emmiş motorun çalıştırılması durumunda "hidrolik kilitlenme" (hydro-lock) meydana gelir ve motor blok patlatabilir. Sigorta şirketleri bu durumu sigortalının zararı artırıcı kusuru sayarak kasko ödemesini reddedebilir. Araç çekici ile servise sevk edilmelidir.

Hayır. DASK yalnızca deprem teminatı sağlar. Sel ve su taşkınları DASK kapsamında değildir. Ev ve eşya zararları ancak özel genişletilmiş konut sigortasından ya da belediyeye karşı açılacak idari tazminat davasından alınabilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK m. 13) uyarınca, afetin gerçekleştiği tarihten itibaren en geç 1 yıl içinde ilgili belediyeye/İSKİ'ye yazılı başvuruda bulunulması zorunludur. Başvurunun reddi veya 30 gün içinde cevapsız kalması üzerine İdare Mahkemesinde tam yargı davası açılır.

Sel Afeti Kayıplarınızı Yasal Yollarla Telafi Edin

Kasko rayiç bedel itirazları, sigorta tahkim başvuruları ve belediyeye karşı açılacak tazminat davalarında profesyonel hukuki danışmanlık alın.

Hemen İletişime Geçin